روزنامهٔ محمد سعید حنایی کاشانی

آرشیواردیبهشت ۱۳۹۹

«وجودگرایی»، «فلسفۀ هستی»، «طلبِ هستی»، «فلسفۀ وجودی»؟

🔶  شگفت‌انگیز است کشوری که بیش از نیم قرن است که اصطلاح «اگزیستانسیالیسم» یا «وجودگرایی» را بر سر زبان‌ها انداخته است و آن را جهانی کرده است، اکنون می‌خواهد در پاریس ۲۰۲۱ همایشی برگزار کند با عنوان «فلسفۀ وجودی»! مگر «اگزیستانسیالیسم» که این همه کشته مرده در جهان دارد، شاید به قیاس با کشور خودمان و گرنه من از کجا می‌دانم مردم دیگر کشورها چه دوست دارند!، چه عیبی داشت؟ بسیارند کسانی که در کشور ما...

جام می و خون دل: پس «عدالت» چی؟

  🔶 ابوذر در شگفت بود که چرا «آن‌که در خانه نانی نمی‌یابد با شمشیر آخته بر مردم نمی‌شورد» و علی (ع) می‌گفت که «اگر خدا علما (به تعبیر امروز روشنفکران) را نفرموده بود تا ستمکار شکمباره را برنتابند و به یاری ستمدیدگان بشتابند» او از «حکومت» و «سیاست» کناره می‌گرفت و کاری به این کارها نمی‌داشت و به زندگی خصوصی خود می‌پرداخت و هیچ ادعایی برای «حکومت» نمی‌داشت. ظاهراً نه ابوذر و نه علی (ع) هیچ...

سه چیزی که حکومت را بر علی (ع) واجب ساخت

بیعت مردمان، پایمردی یاران، و فرمان خدا به «عالمان» برای برقراری عدالت جانم ملول شد ز فرعون و ظلم او شیر خدا و رستم دستانم آرزوست 🔶  دیگر در زندگی آن‌قدر پوست انداخته‌ام که «دین» و «ایمان» برایم چیزی موروثی و ناشی از «جبر» محیط یا میل به همرنگی با جماعت یا چیزی حاصل از ترس از «نظام» برای «دنباله‌روی» و «اطاعت» از برای «لقمه»ای نان یا اندکی طول «حیات»، یا حتی به قول امروزی‌های چیزی زادۀ فرار از...

خدا برای بعضی ها ساخته است!

🔶  مردم بر دو دسته اند. آنها که کار می کنند تا نانی به کف آورند و روزگار بگذرانند و آنها که کار نمی کنند, اما ثمره کار دیگرانی را می دزدند که کار می کنند. نتیجه این است که بزرگترین خانه ها و بیشترین لذت ها به کسانی تعلق می گیرد که واقعا نه کاری می کنند نه تولیدی دارند و  تازه می گویند که همه اینها را خدا به آنها داده است! و آن وقت از حافظ هم شاهد می آورند که جام می و خون دل … یا بشنو این...

چرا «فیلسوف» می‌خندد؟: با خنده بکُش!

🔶 از طعنه‌هایی که گاهی برای فیلسوفان به کار می‌برند، «پوزخند یا لبخند فیلسوفانه» است و از آن «نگاه عاقل اندر سفیه» کسی را مراد می‌کنند که مدعی یا حریف را «خوار» و «کوچک» می‌شمرد، چون به نظر او سخنش بی‌پایه یا پرت است یا نشانی از علم در آن نیست. این طعنه پُربیراه نیست، هرچند در برخورد و مواجهۀ واقعی با اشخاص کار زشت و نکوهیده‌ای است و بیش‌تر شگرد سوفسطاییان یا خطیبان و سیاستمداران و دیگر کسانی است...

دموکراسی یونانی و معنای «دموس»

  🔶 نظام دموکرات آتن، به طوری که در قرن پنجم ظهور یافت، حکومت (kratos) مردم (dêmos) بود و “dêmos’’ در یونانی (مانند “the people’’ در انگلیسی) امکان داشت یا برای اشاره به کلّ شهروندان و یا برای اشاره به طبقۀ پایین به کار رود ـــ در حقیقت ارسطو اصرار می‌کند که دموکراسی/مردم سالاری اساساً حکومت طبقۀ پایین است. نظام دموکرات قدرت واقعی و مسئولیت را برای تهیدستان (گرچه نه برای بردگان یا زنان) روا...

فردید و دشمنی با «مدرنیتۀ ملعون»: «شریعت‌گرایی» در لباس «فلسفه»

    🔶 بخشی از یک سخنرانی تلویزیونی حضرت استاد سید احمد فردید را برگزیده‌ام که هم حال و هوای سال ۱۳۶۳ را منعکس می‌کند و هم حال و هوای حضرت استاد فردید، که «حوالت تاریخی» بدجوری گریبانش را گرفته بود، و متأسفانه سخنانی گفته است که در شأن کسی نیست که حتی اندکی فلسفه آموخته باشد، تا چه رسد به کسی که در دانشگاه آموزگار فلسفه باشد و سال‌ها «نان» فلسفه را خورده باشد و از این راه برای خود «نام»ی...

روشنفکران «فرانکلین»

عکس همایون صنعتی‌زاده حین نشان‌دادن کتاب‌های انتشارات فرانکلین به اشرف پهلوی و فرزندانش در سال ۱۳۳۴ 🔶 دهه‌های چهل و پنجاه تا رسیدن به سال ۵۷ دهه‌هایی طلایی برای روشنفکران ایران بود: زندان می‌رفتند، کشته می‌شدند (اگر اتهام کار مسلحانه داشتند)، اما مهاجرت نمی‌کردند، چون پس از زندان می‌رفتند در شرکت نفت یا فرانکلین یا کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان یا رادیو و تلویزیون ملی ایران استخدام می‌شدند،...

ریشه‌شناسی «تئوس»: از فردید تا هرودوتوس

  یکی از افاضات و افاداتی که حضرت استاد سید احمد فردید کرده است و از او ضبط شده است و به صورتی متفاوت نیز نقل شده است این سخن است: «”دوه” به هندی به معنی خداست. اسمی که در زبان هندی مظهر خدا بوده “دوه” نامیده شده است. گفته‌اند که اصل این کلمه به معنای “نور” است. همین “دوه” در اوستا تبدیل شده به “دیو”. چرا؟ برای اینکه این اسم انقلاب...

«حجاب» کرونا: از «فلسفۀ نقاب» تا «فلسفۀ حجاب»

  تصویر ۱: «دکتر طاعون» یا به ایتالیایی: Medico della Peste (پزشکان ونیزی در دورۀ شیوع طاعون نقابی مخصوص داشتند. علاوه بر نقاب، «قبا» یا «ردا»ی سباه بلندی نیز می‌پوشیدند که از گردن تا پا را می‌پوشاند. ونیزی‌ها از نقاب در برخی جشن‌های خود برای خوشگذرانی نیز استفاده می‌کردند تا ناشناس بمانند)   «افسون‌زدایی» در «عصر کرونا» 🔶  امروز بسیاری از رخ‌های زیبا در زیر «نقاب‌های بهداشتی» پنهان...

روزنامهٔ محمد سعید حنایی کاشانی

نوشته‌های تازه

آخرین دیدگاه‌ها

بایگانی

دسته‌ها

اطلاعات

ارتباط با من